Column “Hier! Een cadeautje!”

Week Tegen Pesten - Iedereen die bekend is met de avonturen van de Smurfen kent het volgende beeld; er komt een Smurf met een cadeautje aan bij een paddenstoelenhuisje. Legt het cadeautje voor de deur. Klopt aan en rent weg. De bewoner van het huisje, niet toevallig ook een Smurf, doet open, ziet het cadeautje en denkt; “Hé! Een cadeautje, maakt de strik los en “BOEM!” Een ontploffing volgt. Geen cadeautje, wel een gehoorbeschadiging en Lolsmurf die achter een smurfbessenbosje aan het lachen is.

Deze doerak heet niet voor niets Lolsmurf. Het gaat hier om een ventje dat enorm bedreven is in het maken van grapjes. Vaak ten koste van anderen. Kan dit? Is dit wel helemaal “woke”?! Om er maar even een overhypte term van het afgelopen jaar bij te halen. 

Vaak is er een heel dunne scheidslijn tussen “een grapje” en pesten. Immers; wat voor de één als een heel goede grap geldt is voor diegene die het onderwerp van spot is, vaak verre van een grap en in extremis zelfs beschadigend.

Natuurlijk zijn wij, als mens, maar in het bijzonder als onderwijzers, zorgpersoneel en hulpverleners vierkant tegen pesten, maar is dit altijd wel zo duidelijk? Is het duidelijk wanneer pesten daadwerkelijk pesten is? Wanneer houdt de grap op en wordt het serieus? In sommige gevallen is dit best duidelijk, maar in veel gevallen blijft het toch een vage lijn.

 Een voorbeeld hiervan stamt uit de tijd van de stomme film. Charlie Chaplin, Laurel & Hardy of Buster Keaton; allen hebben weleens een slagroomtaart in hun gezicht geduwd gekregen. Met als enige doel om de kijker te laten lachen. Hetgeen, in die tijd, vrijwel altijd lukte. Ook in een latere periode van de film en TV-tijdlijn zijn er legio voorbeelden. Waarbij ik er één in de spotlight wil zetten; het concept van Home Video’s of “fail videos” zoals de jeugd ze tegenwoordig voorgeschoteld krijgt. Het concept is simpel; iemand filmt “per ongeluk” het persoonlijk drama van een ander waarbij dát dan weer zorgt voor veel gelach op de bank bij jou en mij thuis. Super grappig, maar precies dit is een voorbeeld van waar de lijn vager wordt. Want, wat super grappig is op TV of YouTube, hoeft niet per definitie minder grappig te zijn in het echte leven, integendeel.

Persoonlijk ben ik er een voorstander van om per situatie te kijken naar wat er gevraagd wordt qua sanctionering, educatie, normalisatie of een combinatie daarvan. Elke casus, zeker in het onderwijs is anders. Velen zullen dit met mij eens zijn en het zelfs als een open deur ervaren. Echter, de werkelijkheid blijkt weerbarstiger. Ineens is de theorie heel anders met een laag van emotie erover gegoten. Niet vreemd, wel vervelend wanneer je, als professional, in zo’n positie komt. De vraag is; hoe kunnen we hier nu meer efficiënte stappen in nemen?

In mijn ogen is het pestbeleid en met name de uitvoering van het pestbeleid niet de verantwoordelijkheid van één enkel poppetje binnen een school (of desnoods werkplek). Het is juíst dat poppetje in de school die de school meeneemt in een gezamenlijke bewustwording, dit poppetje bewaakt en maakt de gewenste cultuur binnen de school en legt een grond om het met elkáár te doen. Een anti-pestbeleid hebben is makkelijk. Een anti-pest cultuur creëren is lastiger; het kost tijd en energie, maar op de langere termijn lost het veel problemen op, schept het duidelijkheid en zorgt het ervoor dat de sfeer in een school veel prettiger is en de excessen richting handhaving en zorg minder zijn.

Hierbij wil ik ook een lans breken voor normalisering. Ik hoor je nu hardop denken: “Wat..? Hij wil pesten normaliseren?!”

Nee. Ik wil een lans breken voor een cultuur waarbij grapjes géén taboe zijn, waarbij humor niet “not done” is, waarbij de menselijke maat niet uit kinderen wordt gehaald en er gereageerd wordt met vormen van repressie en bestraffing. Het gaat vaak veel dieper en ik geloof dat wij het aan onze doelgroep verplicht zijn om ze op te voeden, om ze te onderwijzen op dit gebied, meer nog dan ze structureel de mond te snoeren. Ik denk te weten dat we daar veel meer mee bereiken in het bouwen naar een gewenste cultuur in het nu en in de toekomst.

Hoe ik dit denk te weten?

…Ooit was ik de Lolsmurf van mijn school en weet daardoor dat het ook anders kan.

Geschreven door:
Dennis Rust
Schoolmaatschappelijk Werker, Coach voor professionals en anti-pestcoördinator

- september 2021 - 

Onze hulp

Ambulante hulp in het gezin

Eerstelijns ondersteuning aan gezinnen door onze gezinscoaches. Ze bekijken samen met de jongeren en hun ouders welke problemen er spelen en wie hierbij kan helpen.

Ambulante spoedhulp

Als de veiligheid van een kind acuut in gevaar komt, dan de-escaleren en stabiliseren wij met ambulante spoedhulp de crisissituatie. Zodat de veiligheid van het kind weer gewaarborgd wordt.

Jongeren coaching

Ondersteuning en begeleiding voor jongeren bij de uitdagingen die zij dagelijks ondervinden. We versterken hun competenties en praktische vaardigheden die ze nodig hebben om op eigen benen te kunnen staan.

VUHP

Praktische en intensieve ondersteuning op maat om er voor te zorgen dat kinderen veilig thuis kunnen blijven wonen

Daghulp

Specialistische integrale behandelprogramma’s voor kinderen met complexere problematieken. Deze programma’s worden in overleg met ouders en school, kinderdagverblijf of sportclub afgestemd en op maat gemaakt voor het kind.

OJ

Voorkomt verder vastlopen in het onderwijs voor leerlingen ( 8 – 18 ) met gedragsproblemen, depressiviteit, angstklachten, eetproblemen, negatief zelfbeeld, agressie of lichamelijke klachten zonder medische oorzaak.

Ouderschap Blijft

Bij ontwikkelingsproblemen van kinderen die een scheiding hebben gemaakt. Wie bieden ondersteuning bij het oplossen van conflicten, het maken van goede afspraken en het verbeteren van de communicatie tussen de ouders.

Begeleide bezoeken

Wanneer een kind uit huis is geplaatst.

Pleegzorg

Pleegzorg betekent dat een kind tijdelijk in een ander gezin gaat wonen, bij pleegouders. Er zijn verschillende vormen voor diverse situaties afhankelijk van de behoefte van het kind.

Verblijf in een gezinshuis

Als gedragsproblemen bij een kind of jongere zo heftig zijn dat thuis en in een pleeggezin wonen niet meer kan. Bij deze opvang is er intensieve begeleiding van een professionele hulpverlener: de gezinshuisouder.

Verblijf in een residentiële voorziening

Hier krijgen kinderen en jongeren de kans om op een rustige en veilige plek te werken aan hun toekomst. Wij bieden verschillende vormen van opvang in een residentie afhankelijk van de behoefte.

HGD intake

Staat voor Handelingsgerichte Diagnostiek en is een uitgebreide intake.

Diagnostiek en behandeling

Wanneer jongeren van twaalf jaar en ouder extra structuur en begeleiding nodig hebben. Dit gebeurt i.s.m. GGZ en LVB-experts.